Alkoholizm

POMAGANIE OSOBOM UZALEŻNIONYM

Uzależnienie od alkoholu, czyli alkoholizm, jest chroniczną, postępująca i potencjalnie śmiertelną chorobą. Jedyną wypróbowaną i skuteczną metodą na uratowanie życia alkoholika, jest stałe utrzymywanie abstynencji i nauczenie się zapobiegania nawrotom picia. Jest to możliwe jedynie wtedy, gdy osoba uzależniona podejmie systematyczną terapię w placówce odwykowej.

Podstawowe cele terapii uzależnienia obejmują:

    uczenie się utrzymywania abstynencji
    rozwijanie umiejętności potrzebnych w trzeźwym życiu
    rozwiązywanie problemów emocjonalnych i rozwój osobisty.

Choroba alkoholowa uszkadza cztery podstawowe sfery życia i zdrowia - fizyczną, psychiczną, społeczną i duchową. Dlatego procesie terapii pacjenci muszą pracować nad czterema głównymi zadaniami:

    uzdrawianie organizmu
    zmiany psychologiczne
    naprawianie kontaktów z innymi ludźmi i sposobu życia
    wewnętrzna przemiana w sferze wartości

Aktualnie w wielu placówkach lecznictwa odwykowego, działających na terenie kraju, są realizowane programy terapeutyczne oparte o model bio-psycho-społeczny tej choroby.

W ostatnich dziesięciu latach, nastąpiła zdecydowana poprawa w jakości metod leczenia alkoholizmu. Jest to wynikiem podstawowej zmiany jakościowej, w zakresie przygotowania zawodowego osób zajmujących się profesjonalnie lecznictwem odwykowym.

Okazało się, że zarówno wiedza medyczna, jaki i psychologiczna są niewystarczające do zrozumienia całej złożoności tej dziwnej choroby, jaką jest alkoholizm. Uruchomienie systemu szkoleń i certyfikacji dla pracowników lecznictwa odwykowego, podniosło w sposób znaczący umiejętności i wiedzę niezbędną w leczeniu alkoholizmu.

Jest to niezaprzeczalne osiągnięcie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, a w szczególności inicjatora jej powstania i wieloletniego Dyrektora prof. Jerzego Mellibrudy.

Mankamentem jest ogromny deficyt placówek lecznictwa odwykowego na terenie kraju. W wielu regionach Polski istnieją ogromne trudności, w zakresie dostępności do placówki. Niejednokrotnie na przyjęcie do Stacjonarnego Oddziału Odwykowego oczekuje się kilka miesięcy. Również ambulatoryjne placówki mają ogromne problemy z narastająca liczbą pacjentów. Ma to ścisły związek z liczbą osób w kraju, mającą problemy alkoholowe, jak również przyczyną jest coraz większa świadomość obywatelska w zakresie szkód zdrowotnych, jakie spowodowane są problemami alkoholowymi. Ludzie coraz częściej dostrzegają konieczność podjęcie leczenia tej choroby. Dużym problemem są w co raz bardziej znaczącym stopniu ograniczenia środków finansowych jakie Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia przekazuje na lecznictwo odwykowe.

Dlatego niezwykle cenna jest pomoc, jaką osoba uzależniona, znajdzie również w środowiskach wzajemnej pomocy takich jak Stowarzyszenia, Rodzinne Kluby Abstynenta, wspólnoty trzeźwościowe (AA, Al.-anon, Al.-atin itp.)

ROLA KLUBÓW I STOWARZYSZEŃ ABSTYNENCKICH W ZDROWIENIU
OSÓB UZALEŻNIONYCH

Coraz rzadziej można dziś spotkać opinie, że zdrowieje się tylko dzięki profesjonalnej terapii, wyłącznie w AA lub w Klubach Abstynenta.

Każda forma pomocy, zarówno tej profesjonalnej, jak i nieprofesjonalnej jest potrzebna. Skuteczność formy pomocy warunkują trzy podstawowe czynniki:

    problemy i potrzeby pacjenta,
    etap zdrowienia,
    jakość pomagania.

Należy jednak pamiętać, że leczenie choroby alkoholowej może odbywać się tylko w placówkach służby zdrowia, zarówno publicznych jak i niepublicznych.

Z pewnością osoba uzależniona powinna zapoznać się z każdą z tych form pomocy.

Od wybrania jednej konkretnej formy, zdecydowanie bardziej sensowną drogą trzeźwienia wydaje się jednoczesne korzystanie z pomocy profesjonalnej (terapii) i nieprofesjonalnej (samopomocowej). Jednoczesne to znaczy równoległe, ale rozłączne, tak, aby klient miał jasność, co do faktu gdzie zaczyna się i kończy terapia a gdzie korzysta on ze wsparcia grupy samopomocowej, zorganizowanej w klub abstynenta czy inną wspólnotę trzeźwościową.

Pacjent po leczeniu odwykowym potrzebuje dalszego wsparcia dla swojego zdrowienia .

Dlatego zalecenia programów after care zawierają w pierwszej kolejności systematyczny, regularny i aktywny kontakt ze środowiskiem osób utrzymujących abstynencję. Tam pacjenci otrzymują szansę na:

    Realne wsparcie dla swojego trzeźwienia i innych problemów życiowych,
    Odbudowanie zdrowych kontaktów z ludźmi niepijącymi alkoholu,
    Naukę konstruktywnego radzenia sobie w życiu bez alkoholu.

Postępy pacjenta w zdrowieniu zależą w znacznym stopniu od tego na ile poważnie potraktuje on zalecenia na wyjście.

Sam fakt uczestnictwa (bywania) w grupach samopomocowych zorganizowanych w klubach abstynenta nie ma szczególnych walorów rehabilitacyjnych. Tak jak sam fakt pobytu w szpitalu na leczeniu odwykowym. Aby uczestnictwo to było pomocne, tzn., aby pacjent trzeźwiał, czyli utrzymywał abstynencję i zmieniał swoje funkcjonowanie w stronę rozwoju osobistego nieprofesjonalna pomoc musi być zdecydowanie czymś innym niż tylko miejscem spotkania w określonym czasie ludzi, którzy nie pij ą alkoholu i zagospodarowuj ą w ten sposób swój wolny czas.

NIEKTÓRE WARUNKI OPTYMALIZUJĄCE NIEPROFESJONALNĄ POMOC KLUBÓW ABSTYNENTA W ZDROWIENIU OSÓB UZALEŻNIONYCH:

• Otwartość społeczna na nowych członków (nie towarzystwo wzajemnej adoracji), ale otwartość na szerokie kontakty ułatwiające w konsekwencji nawiązywanie zdrowych relacji z osobami spoza kręgów osób trzeźwiejących lub pomagających uzależnionym.

• Otwartość ideowa na wiedzę o uzależnieniu, leczeniu, trzeźwieniu, na nowe idee, na inne formy pomocy, na różnorodne formy oddziaływania na współpracę i współdziałanie z innymi grupami społecznymi.

Stowarzyszenia i Kluby Abstynenckie mogą odegrać znacząca rolę w kreowaniu, w społeczności lokalnej, możliwości i sensu trzeźwego i zdrowego stylu życia. Szczególnie dotyczy to środowisk, w których brakuje placówek lecznictwa odwykowego.

Poprzez tworzenie w Stowarzyszeniach bądź Klubach Abstynenckich grup wsparcia, w środowiskach gdzie istnieje deficyt placówek lecznictwa odwykowego dajemy szansę ludziom, poznania choroby alkoholowej i możliwości podjęcia decyzji o jej leczeniu.

Niezbędna jest jednak wiedza o tych zagadnieniach, która nie jest wynikiem tylko i wyłącznie pracy nad samym sobą i utrzymywania abstynencji.

Mówiąc inaczej, żeby pomagać innym ludziom, członkowie Stowarzyszeń i Klubów Abstynenta muszą być do tego odpowiednio przeszkoleni i przygotowani.

Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wspólnie z Instytutem Psychologii Zdrowia, opracowała system szkolenia dla osób, które chcą pomagać innym. Szczególnie polecamy szkolenia pod nazwą:

•  „Program Rozwoju Osobistego”

•  „Doskonalenie nieprofesjonalnego pomagania osobom uzależnionym i współuzależnionym”

Grupy wsparcia winny być stałą ofertą Stowarzyszeń i Klubów Abstynenckich ramach pracy wewnętrznej.

Innym zagadnieniem są szkolenia „Liderów Ruchu Trzeźwościowego”, które powinni przechodzić działacze klubowi.

Znajomość Ustaw, Rozporządzeń, przepisów, jak również umiejętności sensownego promowania działalności zewnętrznej Stowarzyszeń i Klubów Abstynenckich są niezbędnymi umiejętnościami dla działaczy Ruchu Trzeźwościowego.

Niezbędne jest również trenowanie umiejętności prawidłowej komunikacji z innymi ludźmi. Prowadzenie punktów konsultacyjnych przy Stowarzyszeniach Abstynenckich, wymaga dużej wiedzy jak również umiejętności społecznych.

PODSUMOWANIE

Według badań statystycznych w Polsce jest około 800 tyś osób, które winny podjąć leczenie. Statystyki podają, że około 2,5 do 3 miliona osób pije w sposób szkodliwy i ryzykowny. Z przytoczonych danych wynika jasny i czytelny wniosek: Stowarzyszenia i Kluby Abstynenckie w Polsce mogą i powinny odgrywać znaczącą rolę w tworzeniu koalicji na rzecz ograniczenia skutków tej podstępnej a nierzadko śmiertelnej choroby, jaką jest alkoholizm.

WSPÓŁPRACA Z LECZNICTWEM ODWYKOWYM,
JEST NIEZBĘDNYM WARUNKIEM TWORZENIA KOALICJI W ZAKRESIE LECZENIA ALKOHOLIZMU

Kolejnym wyzwaniem jest również promowanie działań w zakresie promocji zdrowego stylu życia, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży.

Stowarzyszenia i Kluby Abstynenta winny czynnie włączać się w praktyczne działania, mające na celu przeciwdziałanie przemocy w rodzinie, jak również promowaniu kampanii „Dzieciństwo bez przemocy”, „Alkohol nieletnim dostęp wzbroniony”. Wszystkich, którym leży na sercu rozwiązywanie problemów alkoholowych zachęcam do lektury listu otwartego skierowanego do najwyższych władz ustawodawczych i wykonawczych, a dotyczącego ostatnich wyników badań nad konsumpcją napojów alkoholowych.

Andrzej Nagiel Strona 1 z 2

Piwo, wino, wódka, koniaki, nalewki, likiery, popularnie nazywane napojami alkoholowymi, pomimo różnic w wyglądzie, smaku czy zapachu, wszystkie zwierają substancję chemiczną o szczególnych właściwościach. Substancję, która w bardzo krótkim czasie po zażyciu może zmienić stan psychiczny człowieka.

Alkohol w chemii i medycynie nazywany alkoholem etylowym, o znaku chemicznym C 2 H 5 OH , w swojej czystej postaci bezbarwny płyn o ostrym i piekącym zapachu, podlegający bardzo szybkiemu utlenianiu.

Alkohol etylowy powstaje wskutek oddziaływania drożdży na węglowodany zawarte w owocach i ziarnach zbóż. Dokonuje się to dzięki dwóm procesom - fermentacji i destylacji.

Alkohol etylowy stanowi około 5% kufla piwa, 12% lampki wina i 40% kieliszka wódki .

Od wczesnych lat uczymy się, patrząc na dorosłych, oglądając filmy, czytając książki, że wspólna konsumpcja napojów alkoholowych jest czymś atrakcyjnym. Wpływ obyczajów, gdzie wspólne picie stanowi popularny sposób nawiązywania i umacniania kontaktów między ludzkich to z reguły główny powód, dla którego większość ludzi decyduje się na pierwsze kontakty z alkoholem.

Alkohol powoduje rozluźnienie, rozprężenie, uczucie beztroski, chwilową poprawę nastroju, ale jednocześnie usypia i znieczula nasz mózg. W stanie niewielkiego upojenia, zachowania są nieznacznie upośledzone; dominuje uczucie odprężenia

Przy każdym następnym kieliszku, alkohol ujawnia nam swoją prawdziwą naturę, stopniowo narasta aktywność psychosomatyczna. Uchodzi to jednak uwadze pijącego, gdyż odczuwa on głównie początkowe uniesienia.

Potęgowanie wpływu alkoholu na nasz organizm nie zależy jedynie od jego stężenia we krwi, ale także od wielu czynników zewnętrznych takich jak np.: zmęczenie, stres, napięcie wewnętrzne, choroba i zażywane lekarstwa, palenie papierosów czy picie na czczo i bez jedzenia.

Jest wiele powodów skłaniających ludzi do sięgania po alkohol, wśród nich można wyróżnić kilka podstawowych:

    Uśmierzanie przykrych uczuć.
    Samoobrona przed niepożądanymi informacjami.
    Rozluźnienie wewnętrznych zahamowań i obaw.
    Przeżywanie odmiennych stanów psychicznych.
    Ułatwianie i uatrakcyjnianie kontaktów z innymi ludźmi.

 

„Szczególny czar alkoholu leży w uczuciu beztroski, dobrego samopoczucia i cielesnego komfortu, jaki wytwarza się pod jego wpływem. Zdejmuje on z człowieka ciężar trosk i lęków. Łatwo wtedy śmiać się i płakać, kochać i nienawidzić. Niemądrze, lecz jak wspaniale...”

dr Haven Emerson

ALKOHOL MOŻE BYĆ ŹRÓDŁEM PRZYJEMNOŚĆ, LECZ Z REGUŁY MANIPULUJE NASZYM UMYSŁEM I NASZYMI UCZUCIAMI.

Zbyt częste poszukiwanie przyjemności w alkoholu, picie za dużo i zbyt często uszkadza różne części naszego organizmu, prowadząc nas nieuchronnie do śmierci.

MÓZG I SYSTEM NERWOWY

Uszkodzenie naczyń krwionośnych prowadzące do wylewów

SERCE

Niewydolność krążenia, arytmia, nadciśnienie, uszkodzenie mięśnia sercowego

WĄTROBA

Stłuszczenie, stany zapalne, marskość, uszkodzenie regulacji poziomu cukru we krwi

PRZEWÓD POKARMOWY

Owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, uszkodzenie wchłaniania pokarmu, nieżyt przełyku, rak gardła

CIĄŻA - picie w czasie ciąży nawet nie dużych ilości alkoholu może uszkadzać nienarodzone dziecko i powodować ciężkie wady rozwojowe płodu.

INNE SYSTEMY BIOLOGICZNE

Obniżona odporność, niedożywienie, anemia, obniżenie potencji, bezpłodność.

UZALEŻNIENIE OD ALKOHOLU

W środowiskach medycznych termin „uzależnienie” zastąpił to, co dawniej zwano „nałogiem”. Uzależnienie od alkoholu, czyli alkoholizm jest chorobą, która rozwija się bez świadomości osoby zainteresowanej. Choroba ta objawia się zależnością fizyczną i/lub psychiczną. Do uzależnienia prowadzi wiele dróg, ale zawsze występuje jeden wspólny czynnik - długotrwałe i intensywne używanie alkoholu.

Uzależnienie od alkoholu polega na niekontrolowanym piciu napojów alkoholowych i może prowadzić do przedwczesnej śmierci. Główne objawy choroby alkoholowej to:

Zmiana tolerancji na alkohol - wypicie tej samej ilości, co kiedyś powoduje słabsze niż poprzednio efekty, dlatego by uzyskać ten sam efekt, co poprzednio musimy wypijać więcej niż kiedyś. W zaawansowanym stadium choroby alkoholowej tolerancja zaczyna się obniżać i do uzyskania poprzedniego efektu wystarczają coraz mniejsze dawki.

Przerwa w dłuższym piciu lub zmniejszanie ilości wypijanego alkoholu powoduje, iż u osoby uzależnionej pojawiają się przykre objawy takie jak; niepokój, lęk, dreszcze, drżenie kończyn, poty, majaczenie, zaburzenia snu itp. Dolegliwości te nazywane są objawami abstynencyjnymi.

Subiektywne poczucie pragnienia alkoholu pojawia się w okresach abstynencyjnych i przejawia się nieprzyjemnym doznaniem podobnym do głodu i wewnętrznym przymusem wypicia, połączonego z uczuciem paniki i obawą, że nie wytrzyma się długo bez alkoholu.

Kolejnym objawem uzależnienia jest tzw. koncentracja życia wokół picia . Obecność alkoholu w życiu codziennym staje się czymś bardzo ważnym, osoba uzależniona skoncentrowana jest głównie na okazji do wypicia i dostępności alkoholu. Utrata kontroli nad piciem oznacza niemożność decydowania o ilości wypijanego alkoholu i momencie przerwania picia

Od czasu do czasu człowiek uzależniony dostrzega, że picie wymyka się spod jego kontroli i próbuje udowodnić sobie i innym, że potrafi nad tym zapanować, jednak próby te nie przynoszą spodziewanych rezultatów. Mówimy wtedy o nawrotach do picia i utrzymywaniu okresowej abstynencji.

Istotnym objawem osiowym jest kontynuowanie picia alkoholu pomimo świadomości doznawanych szkód w każdej dziedzinie życia.

Uzależnienie od alkoholu nie jest chorobą genetyczną , ale czynniki genetyczne mogą zwiększać jego ryzyko. (biologiczne ryzyko uzależnienia wg badań szacuje się od 40-70% w zależności od grupy - np. mniejszy % w grupie kobiet). O tym, kto się uzależni decyduje wspólne oddziaływanie szeregu czynników biologicznych środowiskowych i psychologicznych.

Mechanizmy uzależnienia odnajdujemy w trzech obszarach psychiki, które podlegają szczególnie silnie wpływom, wypijanego przez lata alkoholu.

ŻYCIE EMOCJONALNE - osoba uzależniona tworzy bardzo silną i automatyczną tendencję do szybkiego usuwania przykrych uczuć przy pomocy alkoholu, z jednoczesnym obniżaniem się odporności na cierpienie oraz paniczną obawą, ze bez alkoholu człowiek nie poradzi sobie z cierpieniem i stresem. Trudne sytuacje życia codziennego odczuwane są przez osobę uzależnioną jako nawracające pragnienie alkoholu, a towarzyszące temu cierpienie i lęk stwarza siłę nieodpartego przymusu wewnętrznego.

UZALEŻNIENIE W OBRĘBIE UMYSŁU - osoba uzależniona staje się niewolnikiem pragnień alkoholowych. Umysł zostaje zdominowany przez irracjonalne myślenie, które automatycznie uruchamia negowanie wszelkich informacji, które w jakimkolwiek stopniu mogłyby wskazywać na szkody lub zagrożenia związane z piciem, powodując jednoczesne złudzenie podtrzymujące wiarę, że uda się zapanować nad alkoholem i korzystać z jego „walorów” bez doznawania szkód tzw. „pić kontrolowanie”. Osoba uzależniona jest całkowicie nieświadoma własnego zniewolenia, co czyni ją bezbronną wobec potężnych pragnień alkoholowych.

CENTRUM OSOBOWOŚCI, czyli JA

Tu zakorzeniona jest tożsamość człowieka oraz jego zdolność do podejmowania decyzji i kierowania własnym postępowaniem. JA osoby uzależnionej jest konfliktowymi i przeciwstawnymi doświadczeniami i pragnieniami. Granice własnej osobowości są rozproszone z powodu częstych „odlotów” i zmienionych stanów świadomości w chwilach alkoholowego upojenia. Osoba uzależniona staje się niezdolna do zrealizowania postanowień typu „od jutra nie piję”, które od czasu do czasu podejmuje a niepowodzenia prób zapanowania nad piciem przyczyniają się od dalszego osłabienia JA osoby uzależnionej.

Połączenie tych trzech mechanizmów nazywanych często: mechanizmem nałogowego regulowania uczuć, mechanizmem iluzji i zaprzeczeni, mechanizmem rozpraszania i rozdwajania JA, powoduje, że osoba uzależniona staje się praktycznie bezsilna wobec tej choroby i jeżeli nie uzyska odpowiedniej pomocy, istnieje wysokie prawdopodobieństwo śmierci.

FAZY ROZWOJU UZALEŻNIENIA

FAZA 1 picie towarzyskie

    picie sprawia przyjemność
    wzrost tolerancji i ochoty na alkohol

FAZA 2 ostrzegawcza

    szukanie okazji do picia
    inicjowanie wypijania kolejek
    po wypiciu lepsze samopoczucie
    „dusza towarzystwa”
    alkohol przynosi ulgę, uwalnia od napięć
    rozpoczęte picie kończy się „urwaniem filmu”
    próby picia ukrytego, w samotności, na kaca

FAZA 3 krytyczna

    wyrzuty sumienia „kac moralny”
    „klin” przynosi ulgę
    zaniedbywanie rodziny
    konflikty małżeńskie
    nieobecności w pracy
    usprawiedliwianie picia licznymi okazjami
    wzrost agresywności, konflikty z prawem
    nieregularne odżywianie się
    zaniedbywanie wyglądu zewnętrznego
    zaburzenia popędu seksualnego
    picie ciągami na przemian z okresami całkowitej abstynencji dla poprawy zdrowia, udowodnienia „silnej woli”
    składanie przysiąg abstynencji
    poczucie pustki bezradności

FAZA 4 chroniczna

    okresy długotrwałego opilstwa
    picie poranne - „kac gigant”
    upijanie się w samotności
    spadek tolerancji na alkohol
    sięganie po alkohole niekonsumpcyjne - „wynalazki”, „fikołki”
    rozpad więzi rodzinnej
    wynoszenie rzeczy, kradzieże - w celu zdobycia alkoholu
    degradacja zawodowa i społeczna
    otępienie alkoholowe - „wtórny analfabetyzm”
    alkohol staje się jedynym celem w życiu
    psychozy alkoholowe - „delirium”
    padaczka alkoholowa
    choroby somatyczne - polineuropatia, marskość wątroby
    skrajne wyczerpanie organizmu

„Jeśli zaprzestanie picia wina jest dla ciebie drobnym wyrzeczeniem, uczyń to dla innych. Jeśli jest wyrzeczeniem wielkim, uczyń to dla samego siebie”